Inkomstenbelasting: box 1, 2 en 3 uitgelegd

Wie in Nederland woont of werkt, valt onder de inkomstenbelasting. Door heffingskortingen betalen sommige mensen uiteindelijk niets. De Belastingdienst berekent hoeveel je moet betalen op basis van je aangifte. Je inkomen wordt verdeeld over drie boxen:

• Box 1: inkomen uit werk en woning (salaris, uitkering, pensioen)
• Box 2: inkomen uit aanmerkelijk belang (aandelen in een eigen bv)
• Box 3: inkomen uit sparen en beleggen (vermogen boven het vrijgestelde bedrag)

De meeste mensen hebben alleen te maken met box 1. Dat is waar je salaris, uitkering of pensioen onder valt.

In box 1 valt het inkomen dat de meeste mensen verdienen. Je betaalt belasting over het totaal van je inkomsten uit werk en woning, na aftrek van eventuele aftrekposten.

Wat valt er onder box 1?

• Salaris uit loondienst
• Uitkeringen (WW, WIA, bijstand)
• Pensioen en AOW
• Winst uit een eigen onderneming
• Resultaat uit overige werkzaamheden
• Eigenwoningforfait (min hypotheekrenteaftrek)

Box 1 kent een progressief tarief: over het eerste deel van je inkomen betaal je een lager percentage dan over het deel daarboven. De exacte grenzen en tarieven veranderen elk jaar. Bekijk de belastingschijven per jaar voor de actuele tarieven.

Wil je weten hoeveel je netto overhoudt van je bruto salaris? De bruto-netto calculator laat per belastingschijf zien hoeveel belasting je betaalt en welke heffingskortingen je terugkrijgt.

Box 2 geldt als je, alleen of samen met je fiscaal partner, minstens 5% van de aandelen in een bv of nv hebt. Ook opties of winstbewijzen kunnen meetellen. Dat heet een aanmerkelijk belang. De meeste werknemers hebben hier niet mee te maken.

Dit gaat over dividend dat je uit de bv ontvangt en winst bij verkoop van de aandelen. Box 2 heeft twee tarieven. In 2026 betaal je 24,5% over de eerste € 68.843 en 31% over het deel daarboven. Heb je een aanmerkelijk belang? Lees dan bij de Belastingdienst hoe box 2 werkt.

In box 3 betaal je geen belasting over je vermogen zelf, maar over een verondersteld rendement daarop. De Belastingdienst rekent met een vast percentage per soort vermogen. In 2026 is dat 1,28% voor spaargeld en 6,00% voor beleggingen en andere bezittingen. Voor schulden rekent de Belastingdienst met 2,70%. Dat gaat van je rendement af. De percentages voor spaargeld en schulden zijn nog voorlopig. Over het rendement betaal je 36% belasting.

Was je werkelijke rendement lager? Dan kun je dat doorgeven en betaal je mogelijk minder. Lees meer bij werkelijk rendement doorgeven.

Wat valt er onder box 3?

• Spaargeld
• Beleggingen (aandelen, obligaties, fondsen)
• Een tweede woning
• Overige bezittingen (crypto, vorderingen)
• Schulden die niet in box 1 vallen, zoals een lening voor een auto of een studieschuld

Niet al je schulden gaan van je vermogen af. Er geldt een schuldendrempel: een bedrag aan schulden dat niet meetelt. In 2026 is de drempel € 3.800 per persoon. Alleen schulden daarboven gaan van je vermogen af. Heb je het hele jaar een fiscaal partner? Dan is de drempel samen € 7.600.

Je hoeft niet over je hele vermogen belasting te betalen. Er geldt een heffingsvrij vermogen. In 2026 is dat € 59.357 per persoon. Met een fiscaal partner is het samen € 118.714. Je betaalt alleen belasting over het rendement op het vermogen daarboven.

Door het progressieve tarief in box 1 betaal je bij een wisselend inkomen in totaal meer belasting dan iemand die elk jaar hetzelfde verdient. Via middeling kun je daar een deel van terugkrijgen.

De middelingsregeling is afgeschaft, maar je kunt nog een verzoek indienen over het tijdvak 2022‑2023‑2024. Bereken gratis of je in aanmerking komt.